Κυριακή, 13 Νοεμβρίου 2011

«Η σαγήνη μας επιβεβαιώνει»

Ο Ζαν Κλοντ Μπολόν καταγράφει το χρονικό της ερωτοτροπίας από την αρχαιότητα ώς σήμερα.

Συνέντευξη στον Ηλια Μαγκλινη

Υπάρχουν ιστορίες και ιστορίες, αλλά καμία δεν είναι σαν την «Ιστορία της ερωτικής κατάκτησης». Αυτός ακριβώς είναι ο τίτλος μιας μάλλον ιδιότυπης ιστοριογραφικής μελέτης του Βέλγου συγγραφέα Ζαν Κλοντ Μπολόν (Jean-Claude Bologne), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πολύτροπον σε μετάφραση του Γιάννη Καυκιά. Πολυπράγμων ο Μπολόν (έχει ασχοληθεί με την ποίηση, την Ιστορία, τη μεσαιωνολογία, το μυθιστόρημα, τη φιλολογία, τη δημοσιογραφία, μεταξύ των άλλων), βάζει μπροστά ένα πολύ φιλόδοξο σχέδιο:
να καταγράψει το παγκόσμιο χρονικό της ερωτοτροπίας από «την αρχαιότητα ώς τις μέρες μας», όπως μαρτυρά ο υπότιτλος του βιβλίου. Μια χορταστική αφήγηση ηθών και τρόπων της ερωτικής κατάκτησης σε διαφορετικές εποχές και τόπους. Ψάχνει άραγε να βρει κοινά σημεία, εκκεντρικότητες, παρεκκλίνουσες συμπεριφορές; Ναι, αλλά όχι μόνον. Ενας άλλος του στόχος είναι να δει τι γίνεται σήμερα, στη δική μας εποχή, διαθλαστικά, περιδιαβαίνοντας διαφορετικές ιστορικές περιόδους. Για την ακρίβεια, ασχολείται με το σήμερα στο τέλος του βιβλίου του.

Αποδραματοποίηση

Εντοπίσαμε τον συγγραφέα και ξεκινήσαμε από το τέλος, από το σήμερα δηλαδή. Οπως μας είπε, «όλες οι εποχές παρουσιάζουν τις αντιφάσεις τους, έτσι και η δική μας. Από τη μία, σήμερα επικρατεί πολύ μεγαλύτερη ανοχή στην προσέγγιση των σωμάτων, στη συχνότητα των επαφών που έχουν τα δύο φύλα μεταξύ τους. Συνεπώς ζούμε σε μια εποχή αποδραματοποίησης των ερωτικών σχέσεων. Τον δικό της ρόλο έχει επίσης παίξει η αντισύλληψη, ενώ και η παρθενία δεν λατρεύεται όπως παλαιότερα. Ολα αυτά έχουν κάπως απελευθερώσει τη συμπεριφορά μας. Ισως το πιο σημαντικό στοιχείο να είναι η γυναικεία απελευθέρωση, το ότι απέκτησε το δικαίωμα να είναι ερωτική χωρίς να στιγματίζεται κοινωνικά, τουλάχιστον στον βαθμό που συνέβαινε παλαιότερα.

»Από την άλλη πλευρά, έχουμε νέες αγωνίες, νέες ντροπές. Πάντως, μια από τις βασικές σταθερές στο παιχνίδι της σαγήνης είναι η ανάγκη μας να επιβεβαιωνόμαστε μέσα από θεωρίες τις οποίες εκλαμβάνουμε σα να έχουν κάτι θέσφατο. Τον 18ο αιώνα, αυτές τις βεβαιότητες τις αναζητούσαμε στους συγγραφείς διότι υποτίθεται γνώριζαν τα μυστήρια της ανθρώπινης ψυχής. Τον 19ο αιώνα ο κόσμος στράφηκε προς τους ηθοποιούς οι οποίοι ανακάλυπταν αλλά και μάθαιναν τον υπόλοιπο κόσμο την τέχνη του κλάματος, για παράδειγμα. Αρχίσαμε σιγά σιγά να παίζουμε πιο συνειδητά ρόλους. Σήμερα ψάχνουμε αυτές τις βεβαιότητες στους ανθρώπους της αγοράς, στους ειδικούς του μάρκετινγκ ή στους διαφημιστές. Επίσης, έχουμε στραφεί στους επιστήμονες οι οποίοι έχουν διερευνήσει τον ρόλο που παίζουν οι ορμόνες και η χημεία στην ερωτική κατάκτηση. Οι επιστήμονες σήμερα μιλούν για ένα είδος μη λεκτικής επικοινωνίας, για σημάδια αόρατα που όμως γίνονται ορατά, και σε αυτό παίζει το δικό του ρόλο η απόσταση του Διαδικτύου. Θέλω όμως να τονίσω ότι πάντα ίσχυε η εξ αποστάσεως σαγήνη, δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο. Στον Μεσαίωνα δοξαζόταν ο μακρινός έρωτας, αργότερα οι έρωτες δι’ αλληλογραφίας. Σήμερα, αυτό έχει πάρει μεγάλες διαστάσεις με το Διαδίκτυο. Η απόσταση βοηθάει στο να ξεπερνούμε, έστω και για λίγο, τα ταμπού μας. Η μεγαλύτερη αντίφαση όμως είναι μέσα σε όλο αυτό σήμερα θέλουμε πολύ να είμαστε ή να δείχνουμε έστω αυθόρμητοι, πηγαίοι. Είναι μια αντίφαση που όμως συναντούμε και σε άλλες εποχές».

Οι κορυφαίοι

Ρωτάμε τον Μπολόν ποιοι είναι, κατά τη γνώμη του, οι κορυφαίοι κατακτητές του έρωτα. «Πολύ δύσκολο ερώτημα», αποφαίνεται. «Βλέπετε, η ερωτική κατάκτηση ήταν πάντα μια τέχνη που προκαλούσε τη μομφή και τον χλευασμό ή έστω τη δυσπιστία. Κανείς δεν εμπιστεύεται εύκολα έναν “κορτάκια”. Μπορώ να ξεχωρίσω όμως τον Καζανόβα για το πόσο πολύ έδινε σημασία στην επιθυμία της γυναίκας, επίσης τον Ρετίφ ντε λα Μπρετόν για την τέχνη της χειραγώγησης». Σύμφωνα με τον Μπολόν, «η τέχνη της ερωτικής κατάκτησης είχε πάντα μια αρνητική αύρα. Κάποτε η τίμια γυναίκα βρισκόταν πάντα κάτω από έναν πατέρα, έναν αδελφό ή έναν σύζυγο. Οπότε, την έπαιρνες από κάποιον άλλο. Αν ήθελες να “παίξεις” νόμιμα, όφειλες πρώτα να γοητεύσεις τον πατέρα της! Η βάση της ερωτικής σαγήνης είναι η παράβαση, η παραβίαση, γι’ αυτό και όλοι αυτοί οι έρωτες σε αυλές βασιλέων ή ευγενών ήταν σχεδόν πάντα ιστορίες απιστίας, αντιζηλίας κ.τλ. Το ενδιαφέρον είναι ότι με τον καιρό εξελίχθηκαν ακόμα και πρωτόγονες πρακτικές ή τεχνικές. Η απαγωγή, η αρπαγή, η αποπλάνηση εξελίχθηκαν».

Η άρνηση

Θεμελιώδες στοιχείο στο παιχνίδι της ερωτικής κατάκτησης είναι βέβαια η δυνατότητα της άρνησης. «Χωρίς αυτή τη δυνατότητα, δεν υφίσταται ερωτική κατάκτηση. Δεν νοείται ερωτική κατάκτηση όταν ο αφέντης ρίχνει στο κρεβάτι την υπηρέτριά του ή μια πόρνη. Γενικά, όταν θεωρούμε τον άλλο κατώτερο, δεν υπάρχει ερωτική κατάκτηση. Γι’ αυτό και η τέχνη της αποπλάνησης αναπτύχθηκε σε δημοκρατίες. Μια γυναίκα ελεύθερη πείθεται και πιο δύσκολα, οπότε υποχρεώνει τον άντρα να αναπτύξει τεχνικές. Η ειρωνεία είναι ότι τη δεκαετία του ’80, η γυναίκα μπήκε στο παιχνίδι πιο επιθετικά και αυτό τρόμαξε κάποιους άντρες. Αλλοι άντρες, μέσα στο ’90, επέδειξαν μια πιο “μάτσο” προσέγγιση που κι αυτή τρόμαξε πολλές γυναίκες και θεωρήθηκε εν πολλοίς “παρενόχληση”. Σήμερα έχει γίνει κάτι σαν φοβία η σεξουαλική παρενόχληση. Γενικά, όπως και σε άλλους τομείς, έτσι και σ’ αυτόν, σήμερα βρισκόμαστε σε φάση προσαρμογής σε νέα δεδομένα».

Ο 18ος αιώνας

Για το τέλος, ρωτάμε τον Μπολόν ποια εποχή ήταν κατά τη γνώμη του η πιο ενδιαφέρουσα όσον αφορά την ερωτική κατάκτηση. «Ο 18ος αιώνας. Τότε άρχισε η σκέψη μας να είναι πιο σύνθετη, πιο απαιτητική. Τότε επινοήθηκαν δεκάδες τρόποι για να περάσεις ένα ραβασάκι χωρίς να γίνεις αντιληπτός. Μόνον ο “Ανηψιός του Ραμό” περιλαμβάνει χιλιάδες τρόπους για να σαγηνεύσεις μια κοπέλα. Τότε είναι που η φαντασία του Καζανόβα οργιάζει». Και η πιο βαρετή; «Εκατό χρόνια πριν. Τότε που η γυναίκα δεν ήταν παρά μόνον σύζυγος ή ερωμένη ή πόρνη. Τότε που όταν η γυναίκα απολάμβανε την αγκαλιά του άντρα της ο τελευταίος συγχυζόταν διότι αυτή ήταν δουλειά της ερωμένης. Οι άντρες γύρευαν να σαγηνεύσουν μια γυναίκα που δεν προοριζόταν για γάμο.

»Κοιτάζοντας τη μία εποχή μέσα στην άλλη, αναζήτησα πάντως το ποσοστό ελευθερίας που μπορεί να είχαν οι άνθρωποι, όπως και τι ισορροπίες είχαν. Τι κέρδιζες, τι έχανες, αυτό ήταν πάντα ένα ζητούμενο».

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σεβόμαστε όλες τις απόψεις, αλλά προτιμάμε τα ελληνικά και όχι τα greeklish, το χιούμορ και όχι τις ύβρεις.
Σας παρακαλούμε πολύ να γράφετε με ελληνικούς χαρακτήρες και οι σχολιασμοί σας να μη ξεφεύγουν από τα όρια της ευπρέπειας.
Σχόλια τα οποία περιέχουν ύβρεις, θα αποκλείονται.
Ευχαριστούμε.

Μετατροπέας Greeklish σε Ελληνικά

Αν θέλετε να συμπεριλάβετε εικόνα στο σχόλιό σας περικλείσετέ τη μέσα στα [im] και [/im] δηλαδή: [im]Η-διεύθυνση-της-εικόνας-σας-εδώ[/im]

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...
Best Blogger TipsBest Blogger Tips